De centenindex .. Een fout?

Met de goedkeuring van de centenindex sluit de Arizona-regering werknemers op in een levenslang en cumulatief koopkrachtverlies. Ze minacht niet alleen het sociaal overleg, maar dwingt ook alle sectoren en bedrijven om hun barema’s opnieuw te onderhandelen. Een historische en dure fout, die de deur opent voor juridische strijd – terwijl er een helder, gedragen en budgetvriendelijk alternatief op tafel ligt.

Het ABVV is diep ontstemd over hoe de regering de koopkracht van werknemers ondermijnt en het indexmechanisme eenzijdig uitholt. “De regering knipt de indexering gewoon doormidden,” zegt voorzitter Bert Engelaar. “Met de centenindex blijft je loon of uitkering structureel achterlopen. Dat betekent een aanzienlijk koopkrachtverlies voor veel uitkeringsgerechtigden en de helft van de Belgische werknemers. De drempel van 4.000 euro bruto is immers geen ‘hoog loon’, maar het medianeloon – en voor deeltijders geldt al een grens van 2.000 euro. Vooral jonge werknemers, die nog decennia voor de boeg hebben, zullen over hun hele loopbaan duizenden euro’s verliezen.”
Wie vandaag bijvoorbeeld 4.500 euro bruto verdient en nog 40 jaar voor de boeg heeft, betaalt door de centenindex meer dan 17.600 euro in koopkrachtverlies.

---

Een betere oplossing lag voor het grijpen

Academici, deskundige instanties en zelfs partijvoorzitters uit de Arizona-meerderheid hadden de centenindex al afgedaan als onwerkbaar. Vakbonden en werkgevers toonden zich constructief en werkten een eenvoudig, transparant en duurzaam alternatief uit: een nauwkeurigere opmeting van energieprijzen. De voordelen?

• Werknemers houden hun koopkracht behouden.
• Lage inkomens winnen tegen 2030 iets aan koopkracht.
• De index weerspiegelt beter wat mensen daadwerkelijk betalen voor gas en elektriciteit.
• De overheid en sociale zekerheid zijn verzekerd van stabiele belastinginkomsten en sociale bijdragen.

Dit alternatief levert de staatskas jaarlijks 100 tot 133 miljoen euro extra op, zoals de CRB aantoonde op basis van de laatste berekeningen van het Planbureau en de RSZ. Voor de gezondheidsindex – die de inkomens van ambtenaren en uitkeringsgerechtigden bepaalt – is het alternatief zelfs iets voordeliger tegen 2030. Het ABVV benadrukt dan ook dat de centenindex ook voor deze groepen moet verdwijnen.

---

“Wat baten kaars en bril als de uil niet zien wil”

“Voor het eerst in jaren sluiten we met de werkgevers een stevig akkoord over onze kernopdracht: loonvorming,” aldus Engelaar. “Het is onbegrijpelijk dat de regering dit negeert, terwijl het werknemers beter beschermt tegen koopkrachtverlies en de schatkist meer opbrengt dan de centenindex. Blijkbaar hebben ze die extra inkomsten niet nodig. Geen enkele minister kan nu nog de budgettaire noodsituatie als excuus aanvoeren voor asociaal beleid – of de vakbonden verwijten dat ze niet constructief zijn.”

---

Juridische strijd en onbeantwoorde vragen

De regering lijkt te vergeten dat loonindexering geen wettelijke verplichting is, maar wordt vastgelegd in cao’s – het resultaat van vrije collectieve onderhandelingen. “De centenindex grijpt in op de loonbarema’s, waardoor die op sector- en bedrijfsniveau opnieuw onderhandeld moeten worden,” waarschuwt Engelaar. “Steeds meer werknemers zullen erdoor geraakt worden. Moeten we voor elke vraag – wanneer treft de centenindex mij? Hoe ziet die eruit op mijn loonbrief? Wat gebeurt er met mijn barema? – naar Wetstraat 16 verwijzen?”

Het ABVV onderzoekt nu juridische stappen. De vrijheid van collectief onderhandelen is immers gegarandeerd in het Europees Sociaal Handvest en Conventie 98 van de IAO. Daarnaast moet de impact van de centenindex worden geëvalueerd op (in)directe discriminatie, om eventueel naar het Grondwettelijk Hof te stappen.

• Waarom ligt de grens op 4.000 euro – en waarom raakt het deeltijders al vanaf 2.000 euro?
• Wat met werknemers die promotie maken en plots boven de drempel uitkomen?
• Wat is de impact op ancienniteitsbarema’s en oudere werknemers?
• Waarom worden sommige collega’s wel en andere niet getroffen binnen hetzelfde bedrijf?

---

Een oproep aan werkgevers

Essentieel is nu dat werkgevers – die via de centenindex weer een cadeautje van de regering ontvangen – minstens de helft van dit voordeel doorstorten naar de sociale zekerheid, in de vorm van een permanente loonmatigingsbijdrage. “Aangezien werknemers een blijvend verlies lijden, moet ook deze bijdrage definitief zijn,” sluit Engelaar af.